Anasayfa / Genel / Cahilliği Anlamak
Cahilliği Anlamak

Cahilliği Anlamak

TDK’nin sözlüğünde “Cahil” kelimesinin anlamı öğrenim görmemiş, okumamış kişi olarak geçiyor. Bana göre ise bu tanım yetersiz hatta yanlış. Benim tanımım ise şu: Olguların nedenleri ve sonuçları arasındaki bağlantıları mümkün olan en yüzeysel (sığ, derinliksiz) yoldan hatalı bir şekilde kurma haline cahillik diyorum.

Örneğin:

  • Cahiller bir nesnenin rengi ve şekli gibi gözle görünen özellikleri üzerinden neden-sonuç ilişkisi kurarlar. Örneğin: bir cahil açısından bir besinin sadece kırmızı olması onun kan yapması için veya cevizin insan beynine benzemesi onun beyne faydalı bir besin olması için yeterli olabilir.
  • Cahiller nesnelerin günlük hayattaki fonksiyonlarını başka alanlara yansıtırlar. Örneğin: sirke, çaydanlık dibinde biriken kireci çözerse bu durumda dizleri kireçlenen bir cahil kendisini tedavi etmek amacıyla dizlerine sirke sürebilir. Yanlışlıkla böcek yutmuş birisi bu durumun kendisine zarar vereceğini düşünerek böceği yok etmek için sinek ilacı içebilir.
Eğer yukarıdaki kurallara göre bir neden sonuç ilişkisi kurulamıyorsa bu durumda B planına geçilir. B planı metafiziğe yani spritüel güçlere başvurmaktır. Örneğin: Bir cahil, depremin nedenini toplumun yozlaşmasına kızan ilahlara veya yüz felcinin nedenini cin çarpmasına bağlayabilir. Sonuç olarak cahiller açısından gerçek, inandıkları ve algılayabildikleridir. Örneğin: dünyanın döndüğüne dair bir inançları yoksa ve bu hareketi oturdukları yerden algılayamıyorlarsa dünyanın dönmediğini iddia edebilirler.

Cahiller okumak, sorgulamak ve araştırmak yerine inanmayı tercih ederler. Sorgulamak yerine inanmanın bu kadar çekici olmasının sorumlusu geçirdiğimiz evrimdir. Her canlının temel amacı türünün devamını sağlamak için hayatta kalmaktır. Canlılar hayatta kalmak için enerjiye ihtiyaç duyarlar. Milyonlarca yıl boyunca insan, avcı toplayıcı olarak yaşam savaşı verirken enerjisini en verimli şekilde kullanma yönünde evrimleşti. Çünkü bir canlının yaşamına devam edebilmesi için avlanmak için harcadığı enerjinin, avladığı hayvandan elde edeceği enerjiden az olması gerekir. Aksi durumda organizma ölür. Bu kuralın geçerliliğini Afrika savanalarında yaşayan aslan ve çitalarda görebiliriz. Enerjiyi verimli kullanma dürtüsü insanları okumak, sorgulamak ve araştırmak için zaman, emek ve enerji harcamak yerine nerdeyse hiç ekstra enerji harcamadan inanmayı daha çekici kılar. Cahillik evrimsel bir yan etkidir tıpkı çağın sorunu obezite gibi.

Bir cahili tavlamak onları tanıdıktan sonra çok kolaydır. Bir cahilin sosyal medyada karşılaştığı bir bilginin doğru olduğunu düşünmesi için o bilginin doğru olduğuna inanmak istemesi yeterlidir. Cahiller, kendi önyargılarının dışındaki bilgileri, sorgulamanın getirdiği enerji maliyetinden dolayı redederler. Kendi düşüncelerine paralel doğrultudaki bilgileri ise hiç enerji harcamadan mevcut konumlarını sağlamlaştırdığı için kabul ederler. Örneğin: Siyahlardan nefret eden bir cahile onların yamyam olduklarını veya ateistlerden nefret eden bir cahile onların kedi yediklerini söylerseniz inanır. Sosyal medyada popüler olmak için cahil bireylerin nefretlerine ve değerlerine yönelik düzmece paylaşımlar yapmanız yeterlidir.

TDK’nin cahil tanımında belirtilen “öğrenim görmemiş kişi” tanımımın doğru olmamasının nedeni ise ülkemizde yukarıda verdiğim örneklere uygun davranışlar sergileyen üniversite mezunu, doktor hatta profesörlerin var olmasıdır. Çünkü önemli olan sadece ne öğrendiğimiz değil aynı zamanda nasıl öğrendiğimizdir. Öğrencilere sorgulamayı öğretmekten uzak bugünkü eğitim sistemimizin yaptığı ise sadece okumuş cahiller yetiştirmektir.

Cahilleri hiç hafife almayın çünkü Eistein’ın da söylediği gibi: “Dahiliğin mutlak bir sınırı vardır, aptallığın asla.”

Hakkında Serdar Yağcı

Başlamanın en iyi yolu, konuşmayı kesip, yapmaya koyulmaktır.

2 yorum

  1. Cahillik bilgisizlik değildir, cahillik bilgisiz olunduğu gibi öğrenmeme olayıdır öğrenme olayına düşmanlıktır dünyaya dar bir çerçeveden bakmak gelişmeye iyileşmeye namüsait olmaktır, çok tehlikelidir cahil kişiyle iletişim kurmak ona birşeyleri açıklamaya çalışmak ve anlamasını beklemek çok zordur onların kendilerine saplantı haline getirdiği gerçekleri vardır. Birde İlber Ortaylının deyimiyle yarım cahiller vardır okumuş cahiller yani o zaman daha kötü :) okumak sadece kitap okumak değildir alemi ve insanı da okuyabilmektir, doktora da yapsa oturup iki kelime kapasitede insanlardır benden uzak olsunlar diyeceğim ama her yerdeler!!

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Scroll To Top