Anasayfa / Sağlık / Çocuklarda Astım
Çocuklarda Astım

Çocuklarda Astım

Bir baba olarak, çağımızın popüler hastalıklarından biri olan astımla ilgili oğlumla yaşadıklarımızdan elde ettiğimiz tecrübelerimizi aktarmak istiyorum. Amacım bizimle aynı durumda olan ailelerdeki hastalıkla igili farkındalığı artırmak.

Astım, solunum yollarının aşırı derecede duyarlı olmasına bağlı olarak  zaman zaman daralması ve aşırı salgı üretimi ile oluşan genelde mikropsuz bir yangının (iltihabın) eşlik ettiği nefes darlığına yol açan bir solunum yolu hastalığıdır.

Risk ve Tetikleyici Faktörler

  • Erken doğum alt solunum yolu hastalıkları açısından risk faktörüdür. Eğer çocuğunuz erken doğumla dünyaya gelmişse sadece astım değil zatürre gibi hastalıklar açısından da tetikte olmanız gerekir.
  • Anne veya babada alerjik hastalıkların (saman nezlesi, egzama gibi.) varlığı çocukta da benzer bir hastalığın ortaya çıkmasının sebepleri arasında olabilir. Her astım alerjik kaynaklı olmasa da özellikle çocuklarda çoğunlukla alerjik zeminde gelişen bir hastalıktır. Bu tarzda astıma alerjik astım da denir.
  • Havası kirli bir şehir veya mahallede yaşıyor olmak veya çocuğunuzun yanında sigara içilmesi gibi durumlar hastalığı tetikleyici faktördür. Sigara konusunda hassas olmanız yetmez, hastalık seviyesinde takıntılı olmalısınız. Çocuklarınız o anda içilmiyor olsa da daha önceden sigara içilmiş bir ortamda dahi bulunmamalıdır. Seyahatlerinizde sigara içilmemiş otel odalarını tercih edin. Evinizde misafirlerinizin ev içinde sigara içmesine müsade etmeyin. Eğer siz kendi çocuğunuzun yanında sigara içiyorsanız bu yazının gerisini okumayın.
  • Hatalı beslenme alışkanlıkları alerjik bir bünyeyi tetikleyebilir. Çocuğunuza içinde katkı maddeleri olan (cips, renkli bonibon şeker gibi.) besinleri çocuğunuz alerjik bünyeli olsun ya da olmasın yedirmeyiniz. Aksi durumda bir gün birden çocuğunuzun yüzünün, gözünün davul gibi şiştiğine veya vücudunda ürtiker diye adlandırdığımız döküntülere tanık olabilirsiniz. Katkı maddesi içeren bir besini nasıl anlarız? Uzun süre buzdolabı dışında dayanacak şekilde, bir paket içerisinde pazarlanan her yiyecek maddesinin içerisinde size zararlı bir katkı maddesi olduğunu varsayabilirsiniz. Bu varsayımın doğrulamasını ise paketin üzerindeki içindekiler kısmına bakarak yapabilirsiniz.
  • Mevsim geçişlerinde alerjenlere (polen gibi) maruz kalmak ve/veya uygunsuz yaşam koşulları da (küflü, rutubetli, tozlu evler) bu hastalığı tetikleyebilir.
Alerjik bir çocuğu bir bardak gibi düşünün. Yaptığınız her yanlış hareket (yanında sigara içilmesi, uygunsuz ortamlarda bulunması vs.) bardağa bir miktar su ekler. Bardak dolduğunda ise taşar ve size alerjik hastalıklar olarak geri döner. Amacımız uygun tedaviler ve alınan önlemlerle bardağı taşırmadan hayata devam etmektir.

En önemli belirtileri (Kaynak: Diagnoscope)

  • Nefes darlığı ve bu durumun soğuk algınlığından sonra veya toza, sigara dumanına, parfümlere maruz kalınca veya eforu takiben veya soğuk havaya çıkınca oluşması
  • Hırıltılı solunum
  • Öksürük
  • Balgam
  • Nefes darlığı, öksürük, hırıltılı solunum gibi şikayetlerin bazen kaybolması bazen yeniden ortaya çıkması

Hangi doktora başvurmalıyız?

Birçok hastalıkta olduğu gibi astım da eğer ilk aşamada doğru uzmana gidilmediği takdirde teşhisinin gecikebileceği bir hastalıktır. Astım çevremde de tanık olduğum şekliyle nezle, grip gibi viral hastalıkları veya nezle zannettiğimiz bir alerjik rinit atağına takiben başlayabildiği için anne baba “Bizim oğlanın öksürüğü bir türlü geçmedi.” şikayetiyle doktora başvurabilir. Bazen doktorlar bu durumda hastaya antibiyotik yazabilirler ki bizim de başımıza gelmiştir. Eğer bir rahatsızlığın nedenleri arasında bakteriler yoksa antibiyotiklerden bir fayda beklenmez. Astımdaki yangı (itihap) bakterilerle oluşmadığından dolayı çocuğunuzun tek sorunu astım ise antibiyotikler işe yaramaz. Ama astım atağı esnasında üzerine bakteriler eklenerek durum kötüleşebilir veya solunum yolu enfeksiyonları astımı tetikleyebilir. Eğer bir doktor çocuğunuza antibiyotik yazmışsa bir bildiği vardır. Ancak gereksiz yere antibiyotik kullanmak da hem çocuğunuzun hem de toplum sağlığı açısından önemli zararları olabilir. Bu konuda bu blogda ele aldığım “Neden Gereksiz Yere Antibiyotik Kullanmamalıyız?” adlı yazımı okumanızı tavsiye ederim. Biz oğlumuzun alerji konusunda uzman çocuk doktorları tarafından ele alınmasının en uygunu olduğunu tecrübe ettik. Denizli Pamukkale Üniversitesi’nde yıllar önce değerli bir çocuk alerji uzmanı doktorumuz vardı. Kendisi Denizli’nin tek çocuk alerji uzmanı olarak, üniversitede bir alerji kliniği kurmuş hizmet verirken Gaziantep’e üçüncü alerji uzmanı olarak gönderildi. O günden beri Denizli’ye başka bir alerji uzmanı gelmedi. Biz de kendi kendimizin doktoru olmayı öğrendik.

Ne zaman bir alerji uzmanına başvurmalıyız?

Çocuğunuz bir astım atağı sonucu nefessiz kalıp acile koştuğunuzda teşhisiniz zaten konacaktır ancak önemli olan işi son raddeye getirmeden bir an önce teşhisin konulup tedaviye başlanmasıdır. Normalde beklenen, her zamanki çocuk doktorunuzun sizi bir çocuk alerji uzmanına sevk etmesidir ancak bu olmadıysa, çocuğunuzda en yukarıda bahsettiğim risk faktörleri ve belirtilerden varsa ve başvurduğunuz aile hekimi veya çocuk doktorunun önerdiği tedavileri uygulamış olmanıza rağmen bir sonuç alamadıysanız bir çocuk alerji uzmanına da başvurmanızda fayda olabilir.

Astım, ilacını alayım da geçsin diyeceğiniz bir hastalık değildir. O sadece bir hastalık değil, onunla barışık olmanızı da gerektiren bir yaşam biçimidir. Dolayısıyla günü kurtaran geçici tedavilerle bir yere varılamayabilir. Çocuğunuzun alerji uzmanı bir doktor tarafından belirlenmiş uzun süreli bir ilaç tedavisi alması, periyodik olarak yapılan kontrollerle tedavinin gidişatının takip edilmesi, gerekirse ilaç doz ve çeşitlerinde mevsimlere veya hastanın durumuna göre değişiklikler yapılması gerekebilir.

Alerji uzmanına başvurduğunuzda sizi bir takım testler bekleyebilir. Bunlar kan testleri, sırt, kol gibi vücudun bir bölgesine alerjen içeren sıvıların damlatılması ve üzerlerinin çizilmesi sonucu elde edilen bilgilerin değerlendirilmesini içeren alerji testi, solunum testleri ve efor sonrası solunum testleri olabilir. Test kitleri ve cihazları genelde sadece alerji kliniklerinde bulunur. Bu yüzden doğru uzmana başvurmak önemlidir.

Astım teşhisi konulmuş çocukların ebeveynleri için faydalı ipuçları

  • Astımlı bir çocuğun ilk doktoru anne ve babasıdır. Çünkü hastalığın ne zamanlar alevleneceğini her zaman önceden kestiremezsiniz. Doktorunuza istediğiniz zaman ulaşamazsınız. Kaldı ki telefonla ulaşmanın pek faydası yoktur, çünkü doktorun hastayla ilgili net bir yorum yapması için onu görmesi ve ciğerlerini dinlemesi gerekir.
  • Astımlı bir çocuğun bardağının dolmaya başladığı bazı belirtilerle kendini gösterir. Bir hastalığın belirtileri hastadan hastaya değişebilir. Benim oğlumdaki astım atağının yaklaşmakta olduğuyla ilgili öncü belirtileri şunlardır. Burun akıntısı, hapşurma gibi belirtilerle başlayan alerjik rinit durumlarını hemen takiben ara ara öksürükler başlar. Bu öksürük ilk başta alışık olduğunuz balgam içeren astımlı öksürük sesine benzemez. Bu esnada doktora da gitsek, eğer gittiğimiz doktor alerji uzmanı değilse, gidişatla ilgili bir önlem alma ihtiyacı duymayabilir. Zaten ciğerler henüz bulgu vermeye başlamamış olabilir. Ancak bu aşama bizim açımızdan bardağın dolmak üzere olduğunu gösterir ki bir an önce müdahale edilmezse işler kötüleşebilir. Bardak bir kez taşmaya başlarsa artık nükleer enerji santrallerinin kontrolden çıkması misali durumu toparlamak için daha fazla çaba sarf etmemiz gerekecektir. Bu gibi anlarda alerji uzmanımızın bize verdiği talimatlar doğrultusunda tedaviye inisiyatif kullanarak başlama cesareti göstermemiz gerektiği olmuştur. Bazı hastalıklar vardır başında farkedilmesi durumunda az bir ilaçla tedavi edilirken gecikilmesi durumunda aynı ilacın 10 katını vermek durumunda kalınabilinir. Astım da bu hastalıklardan biridir. Önemli olan doğru ilacı, doğru zamanda, doğru dozda kullanmaktır. Alerji doktorunuz sizi bu gibi durumlarda ne yapmanız gerektiği konusunda bilgilendirmemişse siz talep ediniz.
  • Bazen çocuğumuzun öksürükleri başladığında acaba bu öksürüklerin yeni bir astım atağının habercisi mi olup olmadığını tam kestiremeyebiliriz. En doğrusu doktorun görmesi olsa da doktora ulaşamadığım durumlarda benim uyguladığım bir yöntemi size aktarmak istiyorum. Bir kulağınızı çocuğunuzun ağzına yaklaştırın. Çocuğun burnunu kapatın. Ağzını sonuna kadar açın. Güçlü bir şekilde nefes alıp vermesini isteyin. Çocuk nefes VERİRKEN bir hırıltı duyuyorsanız bu “Hırıltılı solunum” belirtisidir. Bu ses sanki iç çeperi vıcık vıcık balgamla sıvanmış olmasından dolayı genişliği daralmış bir borunun içinden havanın zorlukla geçerken çıkardığı hışıltı sesidir. Bu sesi duymanız durumunda doktorunuza başvurunuz ve/veya onun geçmişte verdiği talimatlar doğrultusunda harekete geçebilirsiniz. (Duymamanız durumu çocuğunuzun iyi olduğu anlamına gelmeyebilir yine doktorunuza başvurunuz.)
  • Doktorunuz bazı ilaçları soğuk buhar şeklinde çocuğunuza vermeniz için nebülizatör almanızı önerebilir. Seyahatlerinizde acil durumlarda kullanmanız gereken ilaçları, nebulizatörünüzü her zaman yanınızda götürmeyi ihmal etmeyiniz. Ne zaman ki “Aman boşver, birkaç gün zaten bir şey olmaz.” dediniz, o zaman çocuğunuz muhakkak astım atağı geçirir.
  • Ailede çocuğunuza yapılacak tedavinin şeklini hem anne hem de baba bilmelidir. Bu konuda sorumluluğu tek kişiye atmayın. Çünkü tüm çocuklar istisnasız olarak, bunu her nasıl beceriyorlarsa, ne zaman baba seyahate çıkıp evden uzaklaşsa hasta olurlar. Siz yokken evdeki eşin yapılacaklar konusunda bilgi sahibi olması gerekir.
  • Hem çocuğunuz hem de kendiniz için herhangi bir hastalık belirtisi göstermeniz durumunda hangi uzmana başvurmanız gerektiği konusunda sizi yönlendiren akıllı belirti tarama uygulaması olan iDoktor‘u iPhone’unuza indirerek kullanabilirsiniz.

Hakkında Serdar Yağcı

Başlamanın en iyi yolu, konuşmayı kesip, yapmaya koyulmaktır.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Scroll To Top